fbpx
X

Η ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ.

Εισαγωγή στην τυπολογία των οικισμών.

Η Σαντορίνη διακρίνεται για την εντυπωσιακή της μορφολογία. Πρόκειται για ηφαιστιακό νησί, υπόλοιπο μίας σειράς εκρήξεων. Η παρούσα μορφή του κατοψικά είναι σχήματος ημισεληνίου, περιβάλλοντας την Καλντέρα με το αδρανές ηφαίστειο στο κέντρο του. Το μέρος του νησιού προς αυτή την πλευρά είναι απότομο και βραχώδες, ενώ το υπόλοιπο επίπεδο. Εκτός από την περιοχή του Προφήτη Ηλία (568 μέτρα υψόμετρο), το υπόλοιπο νησί είναι καλυμμένο με ηφαιστιογενή υλικά.

Υπάρχουν υπολείμματα Μινωικού πολιτισμού (1500 π.Κ.Χ, πλησίον του οικισμού Ακρωτήρι), παρουσία Βυζαντινών κέντρων (12ος αιώνας Κ.Χ. στην Επισκοπή, Μέσα Γωνιά), και ενετικές επιρροές μετά από την περίοδο ερημοποίησης του νησιού (υποδιάστημα του Μεσαίωνα). Το 12ο αιώνα οι παραθαλάσσιοι οικισμοί μετακινούνται στο εσωτερικό του νησιού και οχυρώνονται λόγω πειρατικών απειλών. Η πρώτη φορά που υπάρχει συνολική εικόνα του νησιού είναι το 17ο αιώνα, όπου αποτελούταν από 5 οχυρωμένες περιοχές (Κάστρο, Οία-Επάνω Μεριά, Πύργος, Εμπορείο και Ακρωτήρι). Μέρος του πλυθησμού, με μικρότερη οικονομική ευχέρεια ζούσε εκτός τειχών σε πρόχειρα καταλύμματα.

Η τυπολογία των οικισμών της Σαντορίνης μπορεί να χωριστεί σε τρεις βασικές κατηγορίες:

  • Γραμμική, όπως οι οικισμοί Φήρα (ο οικισμός της Θήρας), Οία και Θηρασία που εκτείνονται κατά μήκος των απόκρυμνων βράχων,
  • Ανεπτυγμένη οχυρωματική, όπως οι οικισμοί Πύργος, Εμπορείο και Ακρωτήρι, ως αποτέλεσμα επέκτασης εκτός των τειχών προς όλες τις κατευθύνσεις,
  • Σπηλαιοειδής, όπως οι οικισμοί Βόθωνας, Φοινικιά, Καρτεράδος, που χωρίς κέντρο απλώνονται σε εκτεταμένη περιοχή.

Στην πραγματικότητα, υπάρχουν περιοχές που συνδυάζουν δύο τύπους είτε έχουν εντάξει μέσα στα όρια τους παραπάνω από έναν τύπο κατοικίας. Επί παραδείγματι, η περιοχή Σιδεράς της Οίας αποτελούταν από αρχοντικά πλοιοκτητών του 19ου αιώνα, διαφοροποιώντας το μοτιβό του οικισμού. Ένα δεύτερο παράδειγμα είναι στον οικισμό της Μεσσαριάς, όπου το κεντρικό κομμάτι απαρτίζεται από ιδιοκτησίες πλούσιων οικογενειών της τοπικής κοινωνίας.

Το υπόβαθρο των οικισμών της Σαντορίνης είναι αρκετά όμοιο με αυτό των άλλων νησιών των Κυκλάδων. Αναπτύσσονται παράλληλα και κάθετα στις υψομετρικές γραμμές του εδάφους, δημιουργώντας τη γραφική εικόνα του ακανόνιστου πλέγματος. Αυτή την εικόνα συμπληρώνουν τα υλικά και οι τρόποι κατασκευής των κτιρίων του νησιού, έχοντας σαν κύρια τη μαυρόπετρα, την κοκκινόπετρα, την κίσσηρη και την άσπα (τέφρα).

 

Tags:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.