fbpx
X

«Ξενία» : το όνομα του μεταπολεμικού ελληνικού τουρισμού

Το πρόγραμμα «Ξενία» περιλαμβάνει πάνω από 70 κτίρια τουριστικών καταλυμάτων και πολλές παρεμφερείς εγκαταστάσεις (τουριστικά περίπτερα, πλαζ, οδικούς σταθμούς κ.ά.) που βρίσκονται κατανεμημένα σε όλη την ελληνική επικράτεια. Έως το 1951 δεν υπήρχε κάποια ονομασία για το πρόγραμμα ούτε υπάρχει κάποια σαφής μαρτυρία για το πότε του προσδόθηκε η ονομασία «Ξενία».

Το πρόγραμμα χωρίζεται σε δύο φάσεις. Την πρώιμη φάση (1951-1957), με επικεφαλής τον Χαράλαμπο Σφαέλλο ως Διευθυντή της Τεχνικής Υπηρεσίας (TY), και την όψιμη φάση (1957-1967), με επικεφαλής τον Άρη Κωνσταντινίδη ως Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Μελετών. Οι μελέτες των έργων άλλοτε γίνονται από την ΤΥ και άλλοτε ανατίθενται σε γνωστούς αρχιτέκτονες της εποχής.

Η ονομασία του Προγράμματος// Το όνομα του Προγράμματος «Ξενία» προέρχεται σαφώς από το προσωνύμιο «Ξένιος Ζεύς» του ύψιστου θεού του αρχαιοελληνικού Πάνθεου, του Δία. Ο θεός ήταν προστάτης των ξένων, σε μια εποχή που η φιλοξενία ήταν ηθικό χρέος και ο ξένος θεωρείτο ιερό πρόσωπο. Δεν μπορούμε με ακρίβεια να προσδιορίσουμε πότε προσδόθηκε η ονομασία στο πρόγραμμα, όμως σίγουρα αρχικά δεν υπήρχε όνομα (1951). Συμπληρωματικά αναφέρουμε πως το κλαδικό περιοδικό του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου, που κυκλοφορούσε πριν το 1951, ονομαζόταν «Ξενία». Δηλαδή, ήταν ένα οικείο όνομα για τους επαγγελματίες που ασχολούνταν με τον τουρισμό.

Πολλές φορές σε δημοσιεύσεις ή στη βιβλιογραφία τα «Ξενία» έχουν γένος θηλυκό, δηλαδή αναφέρονται ως οι «Ξενίες» στον πληθυντικό ή ως η «Ξενία» όταν αναφέρονται σε συγκεκριμένο ξενοδοχείο (π.χ. η Ξενία στην Άνδρο). Αρχικά, κάθε ξενοδοχείο του Οργανισμού είχε την δική του επωνυμία. Οι τόποι εγκατάστασής τους είναι καταρχήν η πηγή στην οποία τα ξενοδοχεία οφείλουν το όνομά τους. Μύθοι, τοπικοί ήρωες, ιδιαιτερότητες του τοπίου ή του κλίματος (λίμνες, βουνά, άνεμοι), τοπωνύμια αποτελούν τη δεξαμενή από την οποία ανασύρονται χαρακτηριστικές ονομασίες. Έτσι, τα πρώτα ξενοδοχεία ονομάζονται «Λητώ» στην Μύκονο, «Δελφοί» στην ομώνυμη περιοχή, «Αμφιτρύων» στο Ναύπλιο, «Αλκυών» στη Θάσο, της «Λίμνης» στην Καστοριά και «Άρτεμις» ο ξενώνας στη Δήλο. Το πρώτο ξενοδοχείο του Κωνσταντινίδη στην Άνδρο (1958) ονομάζεται «Τρίτωνας». Άλλες ονομασίες ξενοδοχείων είναι: «Ξένιος Ζευς» στην Ολυμπία, «Ερμής» στη Σύρο, των «Ανθέων» στη Ζάκυνθο, «Νέστωρ» στην Πύλο, «Αίνος» στην Κεφαλλονιά, «Μελτέμι» στην Πάρο, ΣΠΑΠ1 στην Ολυμπία, «Θέτις» στη Σκύρο, «Ατλαντίς» στην Σαντορίνη» ενώ τα ξενοδοχείο της Ύδρας ονομάζεται «Ύδρα» από το αντίστοιχο τοπωνύμιο.

Η επωνυμία «Ξενία» σε ξενοδοχειακό κατάλυμα του ΕΟΤ συναντάται για πρώτη φορά (1958) στα πρακτικά του ΔΣ του ΕΟΤ, για το Motel Λάρισας.  Σε επόμενες συνεδριάσεις του ΔΣ του ΕΟΤ (1960) η ονομασία «Ξενία» επεκτείνεται και σε άλλα ξενοδοχεία, σε οδικούς σταθμούς και σε τουριστικά περίπτερα.

Τελικώς «Ξενία» ονομάζονται όλες οι τουριστικές εγκαταστάσεις του Οργανισμού, ακόμη και αυτές που έγιναν πριν το 1959. Άλλα ξενοδοχεία με ιδιαίτερη ονομασία που κτίζονται μετά το 1959 είναι το Grand Resort στο Λαγονήσι και το Mont Parnes στην Πάρνηθα. Το Ξενία Ναυπάκτου «Ευδοκία» (1976) ονομάζεται έτσι κατά παράκληση του δωρητή του οικοπέδου, του πολιτικού Γεωργίου Αθανασιάδη-Νόβα στη μνήμη της μητέρας του. Από το πρώτο τεύχος του περιοδικού Αρχιτεκτονική παρουσιάζονται κατά περιόδους τα έργα του Οργανισμού. Η ονομασία «Ξενία» συναντάται το 1960 στο διπλό τεύχος Ιούλιος-Αύγουστος-Σεπτέμβριος-Οκτώβριος, όπου παρουσιάζεται το Ξενία Μυκόνου, του Α. Κωνσταντινίδη. Στο επόμενο τεύχος, παρουσιάζονται τα Motels Ξενία Λάρισας και Ηγουμενίτσας. Ο αρχιτέκτονας σε κάθε σελίδα του περιοδικού παραθέτει σχέδια ή φωτογραφίες με σύντομες επεξηγηματικές λεζάντες για τα δυο Motels, με τρόπο ώστε ο αναγνώστης να αντιλαμβάνεται τις ομοιότητες και τις διαφορές τους χωρίς καθόλου κείμενο. Στο ίδιο περιοδικό, τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο του 1961, ο Δημ. Β. Βασιλειάδης με αφορμή το Ξενία Άνδρου, ασκεί κριτική για την αρχιτεκτονική μορφή των ξενοδοχειακών έργων του ΕΟΤ, τα θεωρεί ως αυτοεπανάληψη και σχολιάζει: «η τυποποίηση της αρχιτεκτονικής αυτού του είδους ξενοδοχείων … έχει φτάσει σ’ ένα τέτοιο σημείο που τους στερεί ότι προσωπικότερο έχουν: το όνομά τους, βαφτίζονται όλα με το ίδιο όνομα Ξενία.»

 

 

Πηγή κειμένου: Moussa, Myrianthe. (2013). Πρόγραμμα Ξενία: Ονομασία, μελέτες + κατασκευές, τυπολογία & κατάλογοι έργων.

Λεζάντα εικόνας: Ξενία Μεσολογγίου. Έργο του Ιωάννη Τριανταφυλλίδη (1958)

 Πηγή εικόνας: www.lifo.gr

 

Tags:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.