fbpx
X

Συλλογή και χρήση όμβριων υδάτων: Μέρος 1ο: Ιστορική αναδρομή

Το νερό είναι ζωτικής σημασίας πόρος για την ύπαρξη και τη διατήρηση της ζωής στη γη, όμως υπάρχει ανεπάρκεια καθαρού και ασφαλούς νερού προς χρήση. Ιδιαίτερα η περιοχή της Μεσογείου, χαρακτηρίζεται από λειψυδρία. Το έλλειμα μεταξύ της διαθεσιμότητας και της ζήτησης του νερού, σε ένα πλαίσιο αυξανόμενων πιέσεων και επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, επιτάσσει την εκμετάλλευση μη συμβατικών υδατικών πόρων ώστε να καλυφθούν δευτερεύουσες χρήσεις για τις οποίες δεν απαιτείται πόσιμο νερό.

Στους αρχαίους πολιτισμούς, η συλλογή βρόχινου νερού ήταν ήδη μια συνήθης πρακτική για την εξασφάλιση νερού για όλες τις χρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανθρώπινης κατανάλωσης. Η αρχαιολογική έρευνα για τη Μινωική Κρήτη (2600-1100 π.Χ.) έχει ανακαλύψει τέσσερις μεγάλου μεγέθους στέρνες, στη Φαιστό, στο Ζάκρο, στο Μύρτο και τις Αρχάνες, με αυτή του Μύρτου να ξεπερνάει τα 80m3. Παρόμοια δεξαμενή υπήρχε και στην ακρόπολη των Μυκηνών, η οποία τροφοδοτούνταν από τα δώματα μέσω καναλιών. Με την πάροδο του χρόνου και τις ανακαλύψεις νέων υλικών έγινε δυνατή η πιο μακροχρόνια αποθήκευση νερού με όλο και πιο σύγχρονες μεθόδους. Η βασική αρχή όμως παραμένει ίδια: μία επιφάνεια συλλογής, ένα σύστημα μεταφοράς και ένας χώρος ασφαλούς αποθήκευσης.

 

Οι στέρνες παραμένουν ο κύριος τρόπος αποθήκευσης νερού για όλη την αρχαιότητα, τη Ρωμαϊκή και τη Βυζαντινή περίοδο. Κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο τα σπίτια είχαν δεξαμενές κάτω από τις πλακόστρωτες αυλές, ενώ άρχισαν να εφαρμόζονται συστήματα φιλτραρίσματος με άμμο για τη βελτίωση της ποιότητας του νερού. Δημόσιες στέρνες χρησιμοποιούνταν για προσωρινή αποθήκευση του νερού των υδραγωγείων. Περίφημες είναι στη Βυζαντινή περίοδο οι στέρνες της Κωνσταντινούπολης, με σημαντικότερη την Βασιλική Κινστέρνα που βρίσκεται δίπλα στο ναό της Αγίας Σοφίας. Η συγκεκριμένη συνέχισε να χρησιμοποιείται έως και τον 20ο αιώνα ενώ στις μέρες μας αποτελεί ένα τουριστικό αξιοθέατο.

Πέρα από τον Ελλαδικό χώρο, η τεχνικές της συλλογής βρόχινου νερού εφαρμόστηκαν και στην μέση ανατολή αλλά και στις Ινδίες. Στέρνες στεγανοποιημένες με ασβέστη έχουν βρεθεί σε δάπεδα κατοικιών στην Αραβική χερσόνησο, την Μεσοποταμία, την Ανατολία και τη βόρεια Αφρική. Παράλληλα αναφορές και ευρήματα για τη χρήση όμβριων υδάτων για αγροτική χρήση αναφέρονται στην Ινδία από τον 3ο αιώνα π.Χ. Λιγότερο γνωστή είναι η εξάρτηση της πόλης της Βενετίας από τη συλλογή βρόχινου νερού. Καθώς τα νερά της λιμνοθάλασσας είναι υφάλμυρα, οι κάτοικοι της πόλης κατασκεύασαν συστήματα συλλογής όμβριων υδάτων από την ίδρυση της πόλης. Η πρακτική ατόνησε με την επέκταση της κυριαρχίας της Βενετίας στην ενδοχώρα από την οποία μετέφεραν πόσιμο νερό.

Η πρακτική της συλλογής όμβριων υδάτων για χρήση παρέμεινε ζωντανή στην Ελλάδα, με κύριο χώρο εφαρμογής τα άνυδρα νησιά των Κυκλάδων όπου οι περίφημες στέρνες τους έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης και παραδειγματισμού.

 

 

Συνεχίζεται στο 2ο Μέρος

Tags:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.