fbpx
X

Η σημασία της κατασκευαστικής λεπτομέρειας στην αρχιτεκτονική

Ο τομέας της Αρχιτεκτονικής απαρτίζεται από μέρη άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Η επεξεργασία των πρώτων υλών δίνει τα υλικά κατασκευής, ο ανθρώπινος νους, το σώμα δίνει κατασκευές, οι μικρότερες κατασκευές διαμορφώνουν την καθημερινότητα, τα κτίρια πλάθουν την αστική δομή σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση των κενών χώρων γύρω τους και τις ανάγκες του πληθυσμού. Ο καθένας από τους παραπάνω τομείς ορίζεται από ανάλυση και σχεδιασμό σε ένα εύρος κλιμάκων (το κτίριο είναι μέρος ενός συνόλου, το υλικό πλήρωσης μέρος ενός τοίχου και ενός κτιρίου).

Ο όρος κατασκευαστική λεπτομέρεια αναφέρεται σε ένα στοιχείο ή μέρος μίας κατασκευής που παρουσιάζεται σε μεγέθυνση, καταδεικνύοντας τον τρόπο ή τη διαδικασία κατά την οποία δημιουργείται αυτή με υλικά μέσα και ανήκει στο σύνολο των επινοήσεων του ανθρώπινου νου.

Μπορεί να θεωρήσει κάποιος ότι η κατασκευαστική λεπτομέρεια ήταν η αρχή του σχεδιασμού για τον άνθρωπο, όπως η φωτιά και ο τροχός, παρατηρώντας πρώτα τη συμπεριφορά στοιχείων σε συνδυασμό και μετά ορίζοντας το στόχο του. Ο όρος αυτός έχει διαφορετική εφαρμογή σε διαφορετικούς λαούς, εποχές, τόπους. Επί παραδείγματι, οι κίονες του Παρθενώνα αν επεκταθούν τέμνονται, προσδίδοντας στο κτίριο τα χαρακτηριστικά που οι σχεδιαστές του είχαν ορίσει, ενώ ο Κρόκος στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης έχει χρησιμοποιήσει τούβλο για το οποίο έγινε έρευνα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης πριν την κατασκευή του, με στόχο να μην αλλοιώνεται σε χρώμα και υφή με την πάροδο του χρόνου.

Οι φάσεις αρχιτεκτονικού σχεδιασμού μίας κατασκευής είναι η αρχική ανάλυση και οι στόχοι, ο σχεδιασμός της βασικής ιδέας, προμελέτη, οριστική μελέτη, μελέτη εφαρμογής και η επίβλεψη. Με αυτή τη σειρά σε αύξουσα πορεία σημασίας και έντασης, εμφανίζεται ο σχεδιασμός των κατασκευαστικών λεπτομερειών. Η αρχιτεκτονική προσωπικότητα του κάθε έργου προσδιορίζεται από το σύνολο των λεπτομερειών που συνθέτουν την ολότητα της σύνθεσης. Bασισμένοι στην άποψη πως κάθε αρχική σκέψη πρέπει να έχει σαφή αναφορά στην πραγματικότητα, για τα πρώτα στάδια, και σε συνέχεια παράλληλα με την πορεία του πρότζεκτ εμφανίζεται η ανάγκη του σχεδιασμού του τρόπου με τον οποίο γίνεται υλοποιήσιμο το έργο, η μελέτη καταλήγει να είναι ένα ψηφιδωτό κατασκευαστικών λεπτομερειών που δημιουργούν το τελικό αποτέλεσμα.

Ο Frank Gehry, σχεδιάζοντας το νέο κτίριο του Πανεπιστημίου του Σιδνεϋ (Dr Chau Chak Wing Building), ήθελε να συσχετίσει τη σύνθεση με την πόλη. Το οικόπεδο βρίσκεται μεταξύ μίας επέκτασης της πόλης με νέα κτίρια, όπου υπερισχύει το αλουμίνιο και το γυαλί, και μίας παλαιότερης περιοχής που χαρακτηρίζεται από κατασκευές με τούβλο. Οι πλευρές των όψεων που βρίσκονται προς τη δεύτερη ήταν επενδεδυμένες με τούβλο σε καμπύλη διάταξη, με αποτέλεσμα το κάθε ένα να έχει διαφορετική κλίση, να πρέπει να τοποθετηθεί στην προσχεδιασμένη θέση ακριβώς, δημιουργώντας κατασκευαστικές λεπτομέρειες και κάνοντας δοκιμές για κάθε τετραγωνικό μέτρο της όψης.

Εύκολα κάποιος παρατηρεί, μέσω του τελευταίου παραδείγματος, ότι η άποψη του Ludwig Mies van der Rohe για την απαρχή της Αρχιτεκτονικής, έχει εφαρμογή στο σήμερα. Η σύγχρονη Αρχιτεκτονική είναι στενά συνδεδεμένη με την πρόβλεψη, τη γνώση και το σχεδιασμό των επιμέρους σταδίων. Εμφανίζεται ακόμα πιο έντονα, λόγω των νέων τεχνολογιών και των πολλών τομέων που εμπλέκονται για να δημιουργήσουν το τελικό αποτέλεσμα. Ειδικότερα, εμπλέκονται ομάδες αρχιτεκτόνων, πολιτικών μηχανικών, μηχανολόγων, ομάδες για τον περιβαλλοντικό και τον αστικό σχεδιασμό, το σχεδιασμό των όψεων και άλλες για την αρχική κοινωνική ανάλυση, για τη στόχευση και τις προτεραιότητες στο σχεδιασμό της περιοχής κτλ.

Χώρες και πανεπιστήμια επενδύουν στον τομέα των νέων τεχνολογιών και υλικών, όσο καμία άλλη φορά στην ιστορία, με τελικό στόχο τη μεγαλύτερη αποδοτικότητα, αντοχή, εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων. Αντίθετα, είναι γεγονός ότι σε κατασκευές όπου κυριαρχεί ο οικονομικός παράγοντας υπάρχουν σημαντικές εκπτώσεις. Είναι γνωστά πολλά παραδείγματα των οποίων το τελικό αποτέλεσμα ήταν σημαντικά διαφορετικό από το αρχικά σχεδιασμένο στην προμελέτη ή στην οριστική μελέτη.

Εκτός του χρήματος, ένας άλλος παράγοντας που διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα είναι η κατάρτιση του εργατικού δυναμικού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Όπερα του Σίδνεϋ, έργο το οποίο βγήκε εκτός αρχικού προϋπολογισμού λόγω της αδυναμίας του εργατικού δυναμικού να κατασκευάσει τόσο καινοτόμες μορφές για την εποχή, με αποτέλεσμα το όνομα του Αρχιτέκτονα να μην αναφερθεί στα εγκαίνια. Επομένως, άλλος ένας παράγοντας είναι η δυνατότητα μετάδοσης της πληροφορίας στα υπόλοιπα μέρη της ομάδας και η εξοικείωση με οτιδήποτε καινούριο.

Επεκτείνοντας την αρχική θέση, η άποψη αυτή σε μεταφορά και μεταφέροντας την κατασκευαστική λεπτομέρεια σε ένα άλλο πεδίο, όπως στο σχεδιασμό μεγαλύτερων κλιμάκων, παρουσιάζεται από την εκδήλωση και καταγραφή των πρώτων προθέσεων για την πόλη, την περιοχή, το κτίριο και εν τέλει από την αρχή της κατασκευής με την προσεκτική τοποθέτηση των δομικών στοιχείων. Αναλυτικότερα, σε παράλληλη πορεία, είναι ανάγκη να τονιστεί η σημασία του παράλληλου σχεδιασμού σε διαφορετικές κλίμακες.

Αν η Αρχιτεκτονική συντίθεται από συνδυασμούς φανταστικών κόσμων, συνδυάζει την κοινή αίσθηση του χώρου και περιβάλλεται από ένα περιβάλλον, κάποιος που έχει τη δυνατότητα εστίασης, εύκολα θα αντιληφθεί ότι οι φόρμες δίνονται από πολύ μικρότερα μέρη που λειτουργούν σε συνδυασμό, ιδανικά με τέλειες συναρμογές και άρτια αλληλεπίδραση, δίνοντας το τελικό αποτέλεσμα, όπως όσο έντονα θα έδινε ένας πύργος από παιδικά τουβλάκια, χωρίς να μπορεί να λείψει κανένα. Αντίστοιχα, δημιουργείται και το σύνολο της αστικής δομής, το οποίο δεν είναι αυτούσιο προϊόν αρχιτεκτονικής, αλλά ένα έξυπνο παιχνίδι επιφανειών, εννοιών, υλικών στα κτίρια και τα περιβάλλοντα τους.

Η κατασκευαστική λεπτομέρεια φαινομενικά λαμβάνει επιτελικό ρόλο. Δίνει την αίσθηση ότι είναι το σημείο στο οποίο η Αρχιτεκτονική διαχωρίζεται από την τέχνη. Με την οπτική της εστίασης στα διαφορετικά μεγέθη, στο σύνολο και στα μέρη, αντιλαμβανόμενοι την αλληλεξάρτηση, προκύπτει ότι η άποψη αυτή είναι λανθασμένη. Το σύνολο των λεπτομερειών και η γνώση σχεδιασμού τους σε μία κατασκευή βοηθάει στην αισθητική και λειτουργική ελευθερία του δημιουργού και μέσω των διαφορετικών ειδών λεπτομερειών ο αρχιτέκτονας στοχεύει στο σχεδιασμό εμπειριών μέσα στο χώρο.

Στο παρόν το γλυπτικό λεξιλόγιο του τομέα έχει εμπλουτιστεί περισσότερο από κάθε άλλη εποχή. Χαρακτηρίζεται κατά κύριο λόγο από αναφορά στα τυπικά θέματα της κυβιστικής αρχιτεκτονικής, αλλά οι Αρχιτέκτονες έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν νέες μορφές που δε σχετίζονται με τις αντίστοιχες του παρελθόντος, μέσω της εξέλιξης της τεχνολογίας και των υλικών. Όσο πιο έντονη η αίσθηση που θέλουν να αποδώσουν, τόσο πιο προηγμένες οι κατασκευαστικές λεπτομέρειες και τα υλικά που επιλέγουν. Μέσω της γνώσης, της πρόβλεψης, του σχεδιασμού με αναφορά στην πραγματικότητα και της σωστής εφαρμογής των σχεδίων, επιτυγχάνουν την απόδοση της σχεδιαστικής τους ελευθερίας και προσπαθούν να βρουν τη δική τους έκφραση. Ανακαλύπτουν τη διαδικασία των νέων εξελίξεων σε αυτούς τους τομείς, προσπαθώντας να δώσουν πνοή στη φόρμα.

Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας 1990-2000, ο παγκόσμιος χάρτης ήταν ένα σύνολο από διαφορετικά υλικά, τεχνικές και τεχνολογίες κατασκευής. Έδινε μία μοναδική οπτική στην παγκόσμια αρχιτεκτονική, προβάλλοντας τις αρχιτεκτονικές συνήθειες της κάθε περιοχής, σχεδιάζοντας ανάλογα με τις πρώτες ύλες, τις συνθήκες κτλ.

Σήμερα, το περιβάλλον είναι διεθνοποιημένο, περισσότερο από κάθε άλλη περίοδο, με την εύκολη πρόσβαση και την άμεση μετάδοση της πληροφορίας, χωρίς να έχει χάσει σε ιδιαίτερα σημαντικό βαθμό την ποικιλομορφία του. Είναι άξιο προσοχής και σύγχρονη κοινή απορία το πως ο συνδυασμός των ομάδων που σχετίζονται με κάθε έργο, οι νέες σχεδιαστικές ιδέες σε όλες τις κλίμακες και η εφαρμογή τους και οι καινοτομίες σε κάθε τομέα θα διαμορφώσουν τη δυναμική του τομέα, φέρνοντας τις απαραίτητες θετικές αλλαγές που χρειάζονται και να υποστηρίξουν τις ανάγκες και τους στόχους του κοινωνικού συνόλου σε όλες τις κλίμακες.

 

Tags:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.